جنگ سفیدها قند خطرناک تر است یا نمک؟ پاسخ علم به یک بحث قدیمی
به گزارش اپتیک، بر خلاف نمک که طعم آن قابل تشخیص می باشد، قند اغلب در غذاها «مخفی» است. برای مثال: یک لیوان نوشابه حدود ۷-۱۰ قاشق چای خوری قند دارد یا برخی ماست های طعم دار و سس های آماده، تلفیقی از قند و نمک هستند. این مصرف ناخواسته سبب می شود افراد بدون این که متوجه باشند، از حد مجاز قند عبور کنند.
الهه جعفرزاده: سال هاست که سفارش های بهداشتی ما را از «نمک زیاد» می ترسانند؛ از فشار خون بالا گرفته تا بیماریهای قلبی. اما در سالهای اخیر، یک متهم تازه توجه دانشمندان را جلب کرده است: قند. از نوشابه ها و شیرینی ها گرفته تا قندهای پنهان در غذاهای به ظاهر سالم، مصرف شکر بطور شایان توجهی افزایش پیدا کرده است. همین مساله سبب شده یک سؤال مهم شکل بگیرد: واقعاً کدام یک خطرناک تر است؛ نمک یا قند؟
پاسخ کوتاه این است: هر دو مضرند، اما الگوی مصرف و نوع اثرشان بر بدن متفاوت می باشد و همین تفاوت، اهمیت موضوع را دوچندان می کند.
نمک؛ دشمن قدیمی قلب
نمک (سدیم) برای بدن ضروری است؛ اما مصرف بیش از اندازه آن می تواند تعادل مایعات بدن را برهم بزند. وقتی سدیم زیاد وارد بدن می شود، آب بیشتری در رگ ها نگه داشته می شود و این مورد موجب افزایش فشار خون می شود.
فشار خون بالا یکی از مهم ترین عوامل خطر برای بیماریهای قلبی، سکته مغزی و نارسایی کلیه است. به همین دلیل، سازمان های بهداشتی سفارش می کنند مصرف روزانه نمک به حدود ۵ گرم در روز (تقریباً یک قاشق چای خوری) محدود شود.
با این حال، نکته مهم اینجاست که تأثیر نمک در همه افراد یکسان نیست. برخی افراد نسبت به سدیم حساس ترند (به ویژه افراد مسن یا دچار بیماریهای زمینه ای)، در صورتیکه دیگران امکان دارد تحمل بیشتری داشته باشند.
قند؛ متهم جدید و پیچیده تر
در مقابل، قندهای افزوده (به ویژه در نوشیدنی ها و غذاهای فرآوری شده) اثرات گسترده تری بر بدن دارند. مصرف زیاد قند نه تنها موجب افزایش وزن می شود، بلکه مستقیماً با: دیابت نوع ۲، کبد چرب، بیماریهای قلبی، پوسیدگی دندان و حتی برخی ناراحتی های روحی ارتباط دارد.
یکی از مهم ترین تفاوت های قند با نمک اینست که قند می تواند سیستم پاداش مغز را فعال کند و تمایل به مصرف بیشتر ایجاد کند؛ چیزی شبیه یک چرخه اعتیادگونه.
کدام لطمه زننده تر است؟
اگر بخواهیم بر مبنای شواهد علمی مقایسه نماییم، نمک بیشتر روی یک مسیر مشخص (فشار خون و قلب) اثر می گذارد و قند چندین سیستم بدن را همزمان درگیر می کند (متابولیسم، هورمون ها، مغز).
به همین دلیل، خیلی از محققان اعتقاد دارند در سبک زندگی مدرن، قندهای افزوده تهدید گسترده تری برای سلامت عمومی محسوب می شوند.
به ویژه وقتی بدانیم بخش بزرگی از قند مصرفی ما «پنهان» است؛ بویژه در سس ها، نان ها، نوشیدنی ها و حتی غذاهای به ظاهر سالم.
قند پنهان؛ مشکل واقعی همین جاست
برخلاف نمک که مزه اش قابل تشخیص می باشد، قند اغلب در غذاها «مخفی» است. برای مثال: یک لیوان نوشابه حدود ۷–۱۰ قاشق چای خوری قند دارد یا برخی ماست های طعم دار و سس های آماده، تلفیقی از قند و نمک هستند. این مصرف ناخواسته موجب می شود افراد بدون این که متوجه باشند، از حد مجاز قند عبور کنند.
سازمان جهانی بهداشت سفارش می کند قندهای افزوده کمتر از ۱۰درصد کالری روزانه (و ترجیحاً زیر ۵ درصد) باشد.
چرا بدن به قند حساس تر واکنش نشان می دهد؟
قندهای ساده به سرعت وارد خون می شوند و موجب افزایش ناگهانی قند خون می شوند. این افزایش، ترشح انسولین را تحریک می کند و در بلند مدت می تواند منجر به مقاومت به انسولین شود—هسته اصلی خیلی از بیماریهای متابولیک.
در مقابل، نمک چنین اثر هورمونی پیچیده ای ندارد، هرچند اثراتش در بلند مدت بازهم جدی است.
حتماً باید یکی را حذف کنیم؟
در یک کلمه، نه؛ اما باید هر دو را کنترل کنیم؛ حتی با تمرکز بیشتر روی قندهای افزوده.
راهکارهای ساده برای کنترل و کاهش مصرف قند در برنامه غذایی روزمره عبارتند از:
• کاهش مصرف نوشیدنی های شیرین
• توجه به برچسب مواد غذایی
• مصرف غذاهای تازه بجای فرآوری شده
• کاهش تدریجی نمک در پخت وپز
هدف این نیست که رژیم سخت بگیریم، بلکه باید الگوی مصرف را اصلاح نماییم. نمک و قند هر دو برای بدن ضروری اند، اما در دنیای امروز، مصرف بیش ازحد آنها به یک تهدید جدی تبدیل گشته است.
اگرچه نمک بیشتر با فشار خون و بیماریهای قلبی مرتبط می باشد، اما قندهای افزوده به سبب تأثیرات گسترده تر بر متابولیسم، وزن و حتی مغز، نقش پررنگ تری در بحران سلامت مدرن دارند.
در نهایت، پاسخ این سؤال که «کدام خطرناک تر است» به یک جمله ختم می شود: مسئله انتخاب بین نمک و قند نیست، بلکه مدیریت هوشمندانه هر دو است؛ اما با تمرکز بیشتر بر کاهش قندهای پنهان.
منابع:
who
heart
harvard
این مطلب را می پسندید؟
(0)
(0)
تازه ترین مطالب مرتبط
نظرات بینندگان در مورد این مطلب
نظر شما در مورد این مطلب
نام:
ایمیل:
نظر:
سوال:
= ۷ بعلاوه ۵