پشت پرده هوش مصنوعی و آلودگی محیط زیست

به گزارش اپتیک به نقل از مهر، آتنا رفیعی پور، استادیار گروه بهداشت حرفه ای دانشگاه علوم پزشکی ایران نوشت: امروزه دیگر هوش مصنوعی و چت بات هایی مثل چت جی پی تی فقط ابزارهای علمی تخیلی نیستند؛ آنها قسمتی از زندگی روزمره ما شده اند. از پرسیدن سوالات ساده گرفته تا نوشتن متن های پیچیده، این دستیاران دیجیتال به کمک ما آمده اند؛ اما آیا تاکنون فکر کرده اید که این کمک چه هزینه ای برای سیاره ما دارد؟ پشت پرده این فناوری های اعجاب آور، مصرف عظیم انرژی و منابعی پنهان شده که می تواند زنگ خطری جدی برای محیط زیست باشد.

چت بات ها غذا و آب می خورند

تصور کنید برای آموزش یک مدل هوش مصنوعی، باید هزاران کامپیوتر قدرتمند را برای هفته ها یا ماه ها روشن نگه دارید! این دقیقاً کاری است که در پشت صحنه اتفاق می افتد. این کامپیوترها در مراکز داده غول پیکر قرار دارند که مانند قلب تپنده هوش مصنوعی عمل می کنند.

انرژی ضروری جهت آموزش یک مدل هوش مصنوعی پیشرفته، مانند مدل هایی که پشت چت بات ها قرار دارند، اغلب خیلی قابل ملاحظه است. از جانب دیگر استفاده از هوش مصنوعی نیز انرژی زیادی را برای پردازش اطلاعات می طلبد.

حتی پرسیدن یک سوال ساده از چت جی پی تی یا تولید یک تصویر با ابزارهای هوش مصنوعی، احتیاج به انرژی و آب دارد. اگر میلیونها نفر بطور مداوم از این ابزارها استفاده کنند، مصرف کلی انرژی به شدت بالا می رود. تصور کنید اگر هر کدام از ما روزانه ۱۰ بار از یک چت بات استفاده نمائیم، این مصرف در مقیاس جهانی به یک عدد خیلی بزرگ تبدیل می شود.

این مراکز داده عظیم، گرمای زیادی تولید می کنند و برای خنک ماندن به سیستم های تهویه قدرتمند، به ویژه سیستم های آبی، نیاز دارند. تعدادی از بزرگترین مراکز داده در جهان، برای خنک کردن سرورهایشان، روزانه میلیونها لیتر آب مصرف می کنند.

این موضوع در شرایطی که خیلی از مناطق جهان با بحران کمبود آب مواجهند، یک نگرانی جدی زیست محیطی شمرده می شود. بعنوان مثال، GPT-۳، یک مدل هوش مصنوعی که توسط OpenAI توسعه داده شده است، بر اساس گزارش ها حدودا ۷۰۰ هزار لیتر آب در طول مرحله آموزش خود مصرف کرده است که خیلی سرسام آور است، به ویژه وقتی درنظر بگیریم که GPT-۳ تنها یک مدل هوش مصنوعی در بین خیلی از مدلها است.

چت جی پی تی سالانه ۸.۴ تن CO۲ تولید می کند

هوش مصنوعی می تواند مسئول صدها تن دی اکسیدکربن و سایر گازهای گلخانه ای باشند که ناشی از مصرف انرژی با منابع اغلب تجدیدناپذیر است. طبق داده ها و محاسبات، چت جی پی تی سالانه ۸.۴ تن دی اکسید کربن جهت راه اندازی مراکز داده تولید می کند که بالاتر از دو برابر ۴ تن دی اکسید کربنی است که هر انسان سالانه منتشر می کند.

این مقدار CO۲ اهمیت بالای ی در گرمایش زمین ایفا می کند. پژوهش های علمی نشان داده اند که آموزش برخی مدلهای زبانی بزرگ می تواند ردپای کربنی قابل توجهی داشته باشد، خصوصاً وقتی مدلهای بزرگ برای بارها آموزش داده می شوند یا استفاده گسترده و روزمره از آنها افزایش خواهد یافت. گسترش برنامه های کاربردی هوش مصنوعی می تواند به یکی از فاکتورهای مهم در تغییرات اقلیمی تبدیل گردد و سیاره ما را گرم تر می کند.

یکی دیگر از نتایج استفاده از سیستم های هوش مصنوعی، تولید فاضلاب است. خنک سازی مراکز داده، مقادیر زیادی فاضلاب تولید می کند که می تواند حاوی طیف وسیعی از آلاینده ها باشد! که اگر این فاضلاب بطور مناسب تصفیه نشود، آلودگی منابع آب محلی و تخریب زیستگاه های آبی را در پی خواهد داشت.

فناوری هوش مصنوعی با سرعت نور پیشرفت می کند. این یعنی سخت افزارهایی که امروز قدرتمندترین هستند، فردا از رده خارج می شوند. سرورها و پردازنده های مراکز داده به سرعت قدیمی شده و تبدیل به زباله های الکترونیکی می شوند. این زباله ها حاوی مواد سمی هستند و بازیافت آنها کار ساده ای نیست، درنتیجه می توانند به محیط زیست لطمه بزنند.

شوخی با هوش مصنوعی، آلودگی بیشتر؟

شاید بپرسید استفاده های غیرجدی از هوش مصنوعی چقدر در این آلودگی ها نقش دارند؟ پاسخ این است: خیلی زیاد!

وقتی ما بدون هدف مشخص، فقط برای سرگرمی یا کنجکاوی، بارها و بارها از هوش مصنوعی استفاده می نماییم، هر بار یک درخواست به سرورها ارسال می شود و پردازش آن احتیاج به انرژی دارد. بطورمثال مکالمات طولانی و تکراری با چت بات ها، تولید محتوای بیهود همچون درخواست های گوناگون برای نوشتن جملات یا ایده هایی که کاربرد خاصی ندارند و آزمایش های بی انتها برای شناخت قابلیت های هوش مصنوعی بدون هدف مشخص.

هر کدام از این کارها، هرچند کوچک، به مصرف کلی انرژی و درنتیجه انتشار کربن و آلودگی کمک می کنند. تصور کنید اگر تنها ۱ تا ۵ درصد از کل استفاده از هوش مصنوعی صرف این امور غیرضروری شود، باز هم حجم قابل توجهی انرژی و منابع مصرف خواهد شد.

راه حل چیست؟

اگر متخصصان از انرژی و ردپای کربن خود آگاه باشند، می توانند در هر زمان ممکن بطور فعال اقداماتی را برای کاهش آن انجام دهند و خوشبختانه، راهکار هایی برای کاهش این اثرات وجود دارد. استفاده از انرژی های پاک مانند انرژی خورشیدی، بادی و آبی برای تامین برق مراکز داده یکی از این طریق حل ها است.

رسیدن به الگوریتم های بهینه تر همچون ساخت مدلهای هوش مصنوعی که با مصرف انرژی کمتر، همان کارآیی را داشته باشند؛ همین طور استفاده از سخت افزارهای کم مصرف در پردازنده ها و تجهیزاتی که انرژی کمتری مصرف می کنند، بعنوان راهکارهای دیگر می توانند مد نظر باشند.

در کنار همه این ها، ما بعنوان کاربر نیز می توانیم با استفاده آگاهانه و هدفمند از هوش مصنوعی به کاهش مصرف انرژی کمک کنیم؛ درحقیقت نباید فراموش نماییم که هوش مصنوعی، هزینه های زیست محیطی دارد و اگر می خواهیم از مزایای آن بهره مند شویم، باید به فکر سبز کردن آن نیز باشیم.