هشدار به افرادی که مدام خسته اند و فراموشی دارند پای کمبود ویتامین فولات در بین است
به گزارش اپتیک، کمبود ویتامین فولات یا همان ویتامین ب 9 با تشکیل نوعی کم خونی شدید می تواند به خستگی مزمن، سردرد و افت توانایی های حافظه منجر شود.
به گزارش اپتیک به نقل از خبر آنلاین از هفت صبح، اینروزها خستگی مفرط، سردردهای آزاردهنده و فراموشی های مقطعی به بخشی عادی از زیست روزمره خیلی از شهروندان تبدیل گشته است، اما پژوهش های نوین پزشکی بر نقش محوری یک ریزمغذی حیاتی انگشت گذاشته اند که کمبود آن می تواند هشداری برای بروز اختلالات عمیق تر عصبی و خونی باشد.
برای بخش قابل توجهی از مردم، احساس خستگی مداوم، کمبود شدید انرژی روزانه یا تحمل سردردهای پی درپی به اندازه ای تکرار می شود که گویی به بخشی جدایی ناپذیر و روزمره از زندگی آنها بدل شده است. در عین حال، کارشناسان حوزه سلامت و متخصصان بالینی یک هشدار همگانی را مطرح می کنند: این علایم هیچ گاه هنجار نیستند و هیچ فردی نباید خودرا به همزیستی مسالمت آمیز با آنها وادار کند.
در فیزیولوژی بدن انسان، خستگی مفرط و سردرد در حقیقت زبان ارتباطی ارگان ها هستند تا اعلام کنند قسمتی از چرخه های حیاتی مبتلا به اختلال شده است یا نیازی اساسی در بدن بی پاسخ مانده است. این نیاز ممکنست استراحت ناکافی، عدم نوشیدن آب به میزان لازم یا ناتوانی در تأمین پایه ای ترین احتیاجات تغذیه ای باشد.
در این میان، یک ریزمغذی اساسی وجود دارد که کمبود آن اغلب از چشم افراد و حتی برخی درمانگران پنهان می ماند، اما نادیده گرفتن آن می تواند به خستگی شدید، سردردهای مزمن و تضعیف عملکردهای شناختی مغز و حافظه منتهی شود: این ماده حیاتی چیزی جز «فولات» (ویتامین B۹) نیست.
کمبود فولات؛ کاتالیزور کم خونی و سلسله ای از مشکلات جسمانی
شناسایی دقیق و ریشه یابی خستگی مداوم همیشه کار ساده ای نیست. در گام نخست، شاید اذهان عمومی بسمت مقصران سنتی و نام آشناتری نظیر کمبود آهن یا مصرف ناکافی پروتئین معطوف شود. اما فاکتوری که غالباً نادیده گرفته می شود، میزان ذخایر فولات در خون است.
دکتر ندا هندیه، متخصص مغز و اعصاب و مدیر ارشد پزشکی مرکز سردرد و میگرن «هیوِن»، تاکید می کند احساس فرسودگی و خستگی بارزترین نشانه اولیه در افراد دچار کمبود فولات است. او تشریح می کند: «فولات نقشی غیرقابل انکار و محوری در پروسه ساخت گلبول های قرمز سالم و بالغ در مغز استخوان ایفا می کند. بدون وجود مقادیر کافی از این ویتامین، بدن گرفتار کم خونی می شود. بر همین اساس، مبتلایان به طور معمول احساس مداوم رخوت، خستگی، ضعف عضلانی و تنگی نفس را در طول فعالیتهای معمول خود گزارش می کنند.»
این متخصص مغز و اعصاب می افزاید عوارض ناشی از عدم دریافت یا جذب ناکافی فولات به شکل تدریجی شکل می گیرند و در گذر زمان می توانند پیامدهایی جدی همچون سردرد و افت پتانسیلهای شناختی به بار آورند. باآنکه کمبود فولات لزوماً اولین علت مستقیم میگرن یا سردردهای موضعی تلقی نمی گردد، اما کمبود قابل توجه و طولانی مدت آن می تواند نوعی کم خونی ساختاری به نام کم خونی مگالوبلاستیک بوجود آورد که در پی آن، سردرد به یک علامت شایع ثانویه تبدیل خواهد شد.
اثرات مخرب کمبود فولات در بلند مدت متوجه سلامت مغز و بخصوص ساختار ظریف حافظه نیز می شود. پژوهشها نشان می دهند افت سطح فولات سرم با تسریع افت عملکردهای شناختی پیوند مستقیم داشته و یک نشانگر زیستی مهم برای پیشبینی کاهش توان ذهنی در بین سالمندان به حساب می آید.
در همین چارچوب، دکتر شوانگ جوشی، استادیار رشته نورولوژی در دانشگاه ماساچوست، خاطرنشان می سازد که درصد فراوانی از مبتلایان به فقر فولات همزمان با افت سطح ویتامین ب ۱۲ نیز دست به گریبان هستند؛ ویتامینی که برمبنای یافته های پژوهشی ارتباطی بنیادین و اثبات شده با ضعف حافظه و زوال شناختی دارد.
دکتر هندیه نیز با تکیه بر این که کارکرد عادی مغز بطورکامل متکی به حضور فولات است، می گوید: «موضوع حافظه سازوکاری پیچیده و چندبعدی دارد؛ علل بی شماری می توانند عملکرد حافظه را مخدوش کنند که کمبود فولات تنها یکی از این قطعات پازل به شمار می آید و نباید در بررسی های بالینی از آن غفلت ورزید.»
چه گروه هایی در معرض بالاترین ریسک کمبود فولات قرار دارند؟
نکته اطمینان بخش این است که از دید هر دو متخصص مغز و اعصاب، وقوع فقر حاد فولات در جوامع مدرن پدیده ای نسبتاً نادر شمرده می شود. دکتر جوشی توضیح می دهد: «امروزه در خیلی از کشورها به علت غنی سازی گسترده مواد غذایی، بخصوص آرد و فرآورده های غلات با اسید فولیک، ابتلای افراد به کمبود واقعی این ویتامین چندان شایع نیست.»
فولات طبیعی در طیف گسترده و مختلفی از اقلام غذایی در دسترس است؛ از سبزیجات برگ سبز تیره، میوه ها، مغزها و دانه های روغنی گرفته تا حبوبات، غذاهای دریایی، تخم مرغ، فرآورده های لبنی، گوشت قرمز، مرغ و دانه های سبوس دار. به همین دلیل، درصورتیکه شخصی با کمبود این ویتامین مواجه گردد، به احتمال بسیار قوی نشان دهنده سوءتغذیه کلی و فقر در دریافت سایر ریزمغذی های بنیادین نیز خواهد بود.
کسانی که از بیماری های سوء جذب دستگاه گوارش نظیر بیماری سلیاک یا بیماری های التهابی روده رنج می برند، مستعد افت شدید این ماده هستند. در کنار این موارد، به قول گیلو، زنان در دوران حاملگی نیز به دلیل نیاز مبرم به سنتز دی ان ای جنینی و تقسیمات سریع سلولی، در معرض خطر بیشتری قرار دارند و نیازمند دریافت مضاعف هستند.
راهکارهای ساده و علمی برای تأمین فولات کافی
بر پایه رهنمودهای مؤسسه ملی سلامت آمریکا، میزان سفارش شده روزانه فولات برای افراد بزرگسال غیرباردار، ۴۰۰ میکروگرم از «معادل های فولات غذایی» است. باآنکه اغلب مردم از راه سبد غذایی خود مقادیر لازم را به دست می آورند، اما هرگاه علایم هشداردهنده ای مانند خستگی مزمن، سردرد و مه مغزی پدیدار شد، سنجش سطح سرمی فولات از راه یک آزمایش خون ساده، قدمی راهگشا و اولیه در روند تشخیص پزشکی به حساب می آید.
امی براونستین، متخصص تغذیه، رمز اصلی تندرستی را تنوع در رژیم غذایی می داند. بهترین و متمرکزترین منابع طبیعی فولات شامل لوبیا چشم بلبلی، اسفناج بخارپز و غلات صبحانه غنی شده هستند. وی اضافه کردن تنها یک وعده روزانه از مواد غنی از فولات را برای رفع کامل احتیاجات بدن کارآمد قلمداد می کند.
براونستین تاکید می کند زنان آبستن یا بانوانی که قصد حاملگی دارند، عمده ترین گروهی هستند که باید تحت نظر پزشک از مکمل های دارویی استفاده نمایند؛ برای اینکه این ماده بخصوص در هفته های نخست حاملگی برای تکامل بدون نقص لوله عصبی و نخاع جنین نقشی حیاتی و غیرقابل چشم پوشی ایفا می کند.
در پایان، متخصصان متذکر می شوند دریافت بیشتر از حد فولات از راه منابع غذایی طبیعی به ندرت روی می دهد و عموماً بی خطر است، اما در صورت استفاده از مکمل ها و قرص های ویتامینی، مجموع دوز دریافتی روزانه نباید از سقف مجاز ۱۰۰۰ میکروگرم تجاوز نماید.
اگرچه کمبود فولات در جوامع امروزی وضعیتی فراگیر نیست، اما بی توجهی به آن می تواند موجی از عوارض عصبی و فیزیولوژیک برانگیزد؛ ازاین رو مراجعه به پزشک در برخورد با خستگی و افت تمرکز، قدم نخست منطقی در راه بازیابی نشاط، انرژی پایدار و وضوح ذهنی است.
منبع: optlab.ir
این مطلب را می پسندید؟
(0)
(0)
تازه ترین مطالب مرتبط
نظرات بینندگان در مورد این مطلب
نظر شما در مورد این مطلب
نام:
ایمیل:
نظر:
سوال:
= ۲ بعلاوه ۱